Biologiya terminlərinin izahlı lüğəti

infeksion

lat. “inficere” – korlamaq, yoluxdurmaq

Xəstəliktörədən mikroorqanizmlərin insan bədəninə daxil olması.

İ. yoluxma zamanı xəstəliktörədən mikroorqanizmlərlə insan orqanizmi arasında mürəkkəb, kompleks, qarşılıqlı proseslər başlanır.

infuzor tərlik

İbtidai heyvanların infuzorlar tipinin kirpiklik infuzorlar sinfinə aid olan növ.

Bədəni qılaf və çoxlu kirpikciklərlə örtülmüşdür. Ön və arxa hissəsində ifrazat funksiyasını yerinə yetirən yığılıb-açılan ulduzşəkilli qovuqcuq yerləşir. Cinsi və qeyri-cinsi yolla çoxala bilirlər.

inkubator

Kürü və yumurtalardan süni şəraitdə (zavod, fabrik şəraiti) sürfə və ya cücə alınması prosesi.

insan askaridi

Sap qurdlar tipinin əsil sap qurdlar sinfinə aid olan parazit qurd növü.

Ayrıcinslidir. Dişisinin uzunluğu 15-40 sm., erkəyininki isə 15-25 sm.-dir. Erkəyin arxa ucu qarın tərəfə əyilmişdir. Gündə 200 minə qədər yumurta qoyur və bağırsaqda yaşayır. İnsan orqanizmini tərk etmədən iki dəfə ardıcıl yoluxurlar.

instinkt

lat. “instintus” – oyanmaq

Heyvanlarda mürəkkəb şərtsiz refleks və davranışların məcmusu.

İ. heyvan orqanizmlərinin hazır davranış reaksiyaları ilə təmin edir. İ.-lər nəsildən nəslə ötürülür. İ.-lər situasiyadan, yaxud vəziyyətin dəyişilməsindən asılı olmayaraq orqanizmin eyni cür təkrar etdiyi hərəkət refleksləridir. Bal arılarının şanı qurması, quşlarda kompas qabiliyyəti, balıqlarda miqrasiyalar və s. İ.-lərə aiddir.

insulin

lat. “insulo” – adacıq

Mədəaltı vəzin axacaqsız hissəsinin hormonu.

Mədəaltı vəzinin İ.-ni sintez edən hissəsi endkrin hissəyə aid olub, Langerhans adacıqları adlanır.

intellekt

Orqanizmin abstraksiya bacarığını təmin edən şüur, mühakimə, idrak fəaliyyəti.

interfaza

Hüceyrənin mitoz bölünməsi dövründəki “sakitlik” vəziyyəti.

İ. iki mitoz bölünmə arasındakı dövrü əhatə edir. Orqanizmlərin növlərindən asılı olaraq İ.-nın müddəti dəyişir.

interoreseptor

lat. “interior” – daxili

Hissi sinirlərin sonluğunda yerləşən reseptorlar.

Reseptorlar əzələlərdə, vətərlərdə, orqanlarda, damarlarda və s. yerləşir. Orqanizmin daxilində yaranan mexaniki, kimyəvi və s. dəyişmələri qəbul edən xüsusiləşmiş törəmələrdir.

intramural vəzlər

Mədə, bağırsaq, həzm borusunun divarında olan və həzm şirəsini birbaşa həzm boşluğuna ifraz edən vəzlər.

introduksiya

Konkret ölkənin fauna, yaxud florasına aid olmayan canlı (heyvan, yaxud bitki) növünün yeni yerə gətirilib təbiətə buraxılması.

invaziya

lat. invasio – hücum, soxulma

İnsan, heyvan və bitkilərin heyvan mənşəli parazitlə yoluxması.

İ. aktiv və passiv olur. Parazit zədələnmiş və zədələnməmiş dəridən orqanizmə (sahibə) daxil olub, orada kök saldıqda aktiv, su, qida və s. ilə orqanizmə düşdükdə isə passiv olur.

ispanaq

İkiləpəlilər sinfinin tərəçiçəklilər fəsiləsinə aid birillik ot bitkisi.

Hündürlüyü 25-50 sm-ə qədərdir.

ispaniya mastifi

Estramadura və ya La Mancha Mastiff

İspaniyanın Estramadura bölgəsində yaşayan it cinsi.

Dözümlü, sərt və itaətkar itlərdir. Təlimə uyğun olub bir çox məqsədlər üçün (mühafizə, çoban iti, ev qoruyucu, ov iti) saxlanılır.

it

Məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsindən itlər fəsiləsinə aid olan heyvan cinsi.

Cinsə aid olan növlərin insanlar tərəfindən yüzlərlə cinsi yaradılmışdır. İ.-in çoban, ov, mühafizə (qoruma) və dekorativ məqsədlər üçün istifadə edilən cinsləri var.